Çeşitli alanlarda yaptığı gönüllü araştırma-inceleme yazılarıyla birçok kesimin büyük takdirini toplayan  Uluslararası Mutfak Sanatçıları ve Gurmeler Birilği Türkiye Masası Yönetim Kurulu Onursal Üyesi ve Dünya Yöresel Lezzetleri Tanıtma Platformu Başkanvekili Gastronomi Uzmanı-Gurme Boğaç Yüzgül; bu kez çok farklı bir araştırma ile kozmetik sektörünün ilgisini çekmeyi başardı…

 

Evet, Uluslararası Mutfak Sanatçıları ve Gurmeler Birilği Türkiye Masası Yönetim Kurulu Onursal Üyesi ve Dünya Yöresel Lezzetleri Tanıtma Platformu Başkanvekili Gastronomi Uzmanı-Gurme Boğaç Yüzgül; bu kez hemen herkesin çeşitli vesilelerle kullandığı kolonyanın tarihini araştırdı ve yazdı…

 

Uluslararası Mutfak Sanatçıları ve Gurmeler Birilği Türkiye Masası Yönetim Kurulu Onursal Üyesi ve Dünya Yöresel Lezzetleri Tanıtma Platformu Başkanvekili Gastronomi Uzmanı-Gurme Boğaç Yüzgül; kolonyanın bilinenin aksine lik kez Almanya’da değil Macaristan’da, daha doğrusu Avusturya-Macaristan İmpratorluğu topraklarında üretildiğini ortaya çıkardı…

 

İşte Uluslararası Mutfak Sanatçıları ve Gurmeler Birilği Türkiye Masası Yönetim Kurulu Onursal Üyesi ve Dünya Yöresel Lezzetleri Tanıtma Platformu Başkanvekili Gastronomi Uzmanı-Gurme Boğaç Yüzgül’ün bu ilginç araştırması:

 

‘… Kolanyayı hemen herkes bir şekilde kullanmıştır. Bayramlarda misafire edilen ikramlarda, berberde traş sonrası ya da ferahlamak için ya da bir fenalaşmada ayılmak için…

 

Dünyada en çok kullanılan kozmetik ürünü olan kolonya; aslında etil aklokl ie herhani bir çiçek ya da meyve aromasının karışımından elde edilmekte…

 

Eski Çin’den bu yana, çiçek ya da meyve özleri le elde edilen kokular; insanların kullanımına sunulurdu…

 

Özel şişe ya da kutularda imal edilen bu ürünlere o zamanlar alkol konulmadığından, kısa sürede bozuluyorlardı ve bu  yüzden de şişe ya da kutular çok küçüktü…

 

Esanslara alkol konulması ilk olarak, 16. Asır sonunda Macar gezginlerce yapılmaya başlandı.

 

Çin ve Türkistan bölgelerinde esansları keşfeden Macar gezginler; votka ile servis ettikleri bazı turunçgil ya da elma özlerini; şifa amaçıl kullanma arzusundaydılar…

 

1600’lü yılların sonunda imparatoriçe; ileri derece bir zatüreeye yakalandı. Hekimlik eğitimi de almış olan Jana Korpulaser adlı bir gezgin imparatorun dale votka-limon-portakal özü bir karışımı imparatoriçeye sundu. Karışım çok keskindi, imparatoriçe; iik üç gün içinde ayağa kalkmayı başardı. Karışım mikropları kırmıştı ama oda keskin bir koku ile kaplanmıştı.

 

İmparatoriçe, bu karışımı zaman zaman el ve yüzüne de sürmeye başlayınca; buna hoş esinti adı verilen ‘Lossiona’ adı verildi ve sadece imparatoriçe için, sarayın eczane kısmında az sayıda üretilmeye başlandı…

 

1690'da ise Macar Sarayı’na eğitim için giden Alman Jean Paul Feminis adlı bir seyyah, sarayda keşfettiği losiono’yu,ülkesined üretme kararı aldı…

 

Kaldığı lüks evin bahçesi lavanta çiçekleriyle doluydu ve bu çiçeklerden elde ettiği esansı; votka ile karıştırdı…

 

 

Bu şahıs kolonyayı yaptığı reçeteyi Giovanni Antonio Farina adlı birisine bıraktı…

 

O da, yeğeni Giovanni Maria Farina'ya devretti…

 

Giovanni Maria kolonya yapımı üzerinde uzun süre çalıştı…

 

Votka ile yapılan karışım son yirmi yıldır bazı kişilerce tercih edilse de; yapışkanlığı yüzünden az tercih ediliyordu…

 

İstenen satışı elde edemiyordu…

 

Neden sonra, "hoş lavanta suyu" adıyla ilk kolonyayı üretti…

 

Patatesten ürettiği votka yerine, buğdaydan ürettiği kokusuz bir alkol kullanmış, daha iyi sonuç elde etmişti…

 

Bundan sonra kolonya yapımı işi Köln şehrinde iyiden iyiye gelişti…

 

Birkaç yılda, kentte çeşitli meyvelerden üretim yapan kırkı aşkın üretici, kolanya ticaretini hızlandırdı…

 

XIX. yüzyıl başlarında kolonya yapımı Fransa'ya kadar uzandı ve EUA DE COLOGNE yani köln suyu adı ile üretildi…

 

 Bundan sonra da bu hoş kokulu sıvıyı dünya kolonya olarak tanıdı…

 

Fransızlar, kolonyaya lavanta ve turunçgil ile beraber  zambak ve zakkum çiçeği aroması da katmaya başladılar…

 

İlk olarak 1902 yılında Leni Pierre Saannuar adlı bir eczacı, zambak ve çeşitli bitkilerin katımı ve tarçın ilavesi ile, ‘SANNUAR’ adı bir kolonya üretti…

 

Kouy renkli bu koku, yıllar sonra Türk topraklarına ‘Karakedi’ ismi ile gidecekti…

 

Tüm zamanların en yaygın kullanılan tuvalet malzemesi olarakta bilinen kolonya ilk geliştirildiği yıllarda günümüzden farklı olarak kozmetik değil, tıbbi amaçla kullanılıyordu.

 

O günlerdeki formülüyle bergamut, greyfurt çiçeği, biberiye, portakal çiçeği, tarçın ile limondan oluşan ve ferahlatıcı özelliği yüzünden rağbet gören karışım, sindirim sistemi rahatsızlıklarında şeker üzerine damlatılarak alınıyor ya da şaraba karıştırılarak içiliyordu.

 

Tabii alkolünü tamamen doğal olması lazım geliyordu…

 

Antiseptik özelliğinden ötürü ağız çalkalamada, yara temizliğinde kullanılıyor, kas ve eklem ağrıları için harika bir friksiyon solüsyonu halini alıyordu…

 

Sönmü kireç tozu ya da tebeşir ile beraber yapılan karışım, tam bir ağrı kesici gibiydi…

 

Uzun yıllar tedavi edici özelliğinden yararlanılan bu sıvı, tuvalet amacıyla kullanılmaya başlandıktan sonra bir devrim yüzyılı olan 18. yüzyılda iyice gelişti…

 

Sınıf savaşının en keskin biçimde yaşandığı yıllarda yükselen burjuvazi karşısında, ağır ve pahalı parfümlerle özdeşleşen aristokrasi yenik düşünce, ağır kokuların da itibarı azalır.

 

Eau de Cologne gibi hafif ve ferahlatıcı kokular sadeliğin, saflığın simgesi haline gelir ve burjuvazinin gözdesi oluverdi…

 

Cilde sürüldükten sonra içerisinde bulunan alkolün hızla buharlaşması ve bu sırada buharlaşan alkol moleküllerinin çevrelerinden ısı çekmesi üzerine kullanan kişiye bir serinlik vermesi üzerine genelde ferahlamak için kullanılmaya da başlandı…

 

 

Kolonyanın Osmanlı topraklarına girişi, II. Abdülhamid döneminin ilk yıllarına denk geldi…

 

O dönemde ithal edilen ürünler arasında Farina'nın Eau de Cologne'u da vardı…

 

Osmanlı topraklarında ilk ıtriyat fabrikasını 1882'de kuran Ahmet Faruki kolonyayı da üretmeye başladı…

 

Faruki, birçok müstahzar gibi kolonyayı da ülkemizde ilk olarak üreten kişi oldu.

 

Hatta yanında çalışan ve daha sonra Rebul Eczanesi’ni kuran kiiş de Limon ve Lavanta Kolanyası üretti…

 

Hatta markalaştırdı…

 

Ahmet Faruki o dönemlerde halk tarafından "odikolon" olarak adlandırılan Eau de Cologne'a "kolonya" adını verdi…

 

Kolay imal edilebilen ve maliyetinin düşüklüğü nedeniyle satış şansı yakalayan kolonyanın tüketimi ülkemiz topraklarında hızla yayıldı…

 

Hatta 1950’den sonra Köln’de bilinen en fazla 21 çeşit kolonya varken; Türkiye’de tam 44 çeşide ulaştı…

 

Neredeyse hemen her bölgenin kendine has bir kolonyası oluştu…

 

 İzmir'in Altın Damlası, Gizli Çiçek ve İzmir Geceleri, Antalya'nın turunç çiçeği kolonyası, Rize'nin çay kolonyası, Düzce'nin ceviz yaprağı ve tütün kolonyası, fındık özü kolonyası;  Trabzon'un hamsi ve fındık kabuğu kolonyaları, Amasya'nın elma kolonyası, Isparta'nın gül kolonyası, Edremit ve Ayvalık'ın zeytinçiçeği kolonyası, Sındırgı'nın çam kolonyası, Kırklareli Acıbadem Kolonyası,  Balıkesir'in kırmızı ve beyaz zambağı, Gaziantep'in Biber ve Fıstık Kolonyaları ve daha birçok çeşit; Hatıralar, Aşkın Gözyaşları, Karakedi, Hüzün Damlası gibi ayrı türler de var…

 

Türkiye'de ise ilk 1912 yılında, Süleyman Ferit Eczacıbaşı tarafından İzmir'de üretilen kolanya resim kayıtlara girdi…

 

 

Yüzde 80-96’sı etil alkol, kalan kısmı ise su ve esanstan oluşan kolonya, ağzı kapalı ve güneşten uzak kaldığı sürece ortalama beş yıl bozulmamaktadır.

 

 

Kolonya sürdükten sonra ferahlık hissedilmesinin sebebi, içindeki etil alkolün uçucu olması ve buharlaşırken vücut ısısını da beraberinde götürmesidir.

 

 

Evde kolonya yapmak için 150 mL.lik etil alkol ile 20ml suyu çalkaladıktan sonra, 10 veya 15ml.lik limon esansı ilave ederek karıştırmak yetse de zamanla Ankaralı kolonyacı Eyüp-Sabri-Tuncer tarafından üretilen 140 ayrı esans, kolanyayı da çeşitlendirdi…

 

Yılda kişi başına ortalama 135-170 mililitre ambalajlı kolonya tüketilen Türkiye’de, toplam pazar büyüklüğü 50-60 milyon dolar civarındadır.

 

 

Türkiye’deki Kolonya Çeşitleri

 

Acıbadem Kolonyası

Açelya Kolonyası  

Akasya Kolonyası

Altın Damla Kolonyası

Armut Kolonyası

Aşkın Gözyaşları Kolonyası  

Bebek Kolonyası

Bergamut Kolonyası

Beşçiçek Kolonyası

Beyaz Zambak Kolonyası

Biberiye Kolonyası  

Buket Kolonyası

Ceviz Yaprağı Kolonyası

Çam Kolonyası

Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

 

Çiçek Sepeti Kolonyası

Elma Kolonyası

Fresh Limon Kolonyası

Fındık Kolonyası

Hatıralar

Gizli Çiçek Kolonyası

Greyfurt Kolonyası

Gül Kolonyası

Hanimeli Kolanyası

Hatmi Kolonyası

Hindistan Cevizi Kolonyası

Kadın Teni Kolonyası

Kayısı Kolonyası

Kivi Kolonyası

Lavanta Kolonyası

Leylak Kolonyası

Lider Çiçeği Kolonyası

Limon Kabuğu Kolonyası

Limon Kolonyaı

Limon Çiçeği Kolonyası

Limon Özü Kolonyası

Mango Kolonyası

Mandalin Kolonyası

Menekşe Kolonyası

Meram Çiçeği Kolonyası

Muz Kolonyası

Nane Kolonyası

Nar Çiçeği Kolonyası

Patlıcan Özü Kolonyası Portakal Çiçeği Kolonyası

Revidor Kolonyası

Reyhan Kolonyası

Sümbül Kolonyası

Tarçın Kolonyası

Turunç Çiçeği Kolonyası

Tütün Kolonyası

Vişne Kolonyası

Yasemin Çiçeği Kolonyası

Yediçiçek Kolonyası  

Yeşil Elma Kolonyası

Yeşil Limon Kolonyası

Yeşil Çay Kolonyası

Zambak Çiçeği Kolonyası

Zeytin Çiçeği Kolonyası

 

Yine bunların yanı sıra

 

 

 

 

İzmir Geceleri Kolonyası

İğde Çiçeği Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

Itır Kolonyası

Akşamsefası Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

 

Nergiz Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

Erik Çiçeği Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

Şeftali Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

Kahve Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

 

Kakao Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

Damla Sakızı Çam Kolonyası

Çay Kolonyası

Çilek Kolonyası

Çoban Kolonyası

 

 

gibi çeşitler de vardır…

 

1955-2010 arasında, eczanelerden parfümericilere;manifaturacılardan ıtriyat depolarına kadar, birçok sektörde açık kolonya satışı yapılırdı. Özel fanuslu şişlerde,  fısfıs pompa ile şişelere dodurulna kolonya, şie ölçüsüne oranla fiyatlandırılırdı…

 

1955-1975 arası ülkemiz genelinde 450 bin kolonya fanusu varken; 1975-1990 arası bu rakam, 210 bine; 1990-2000 arası 32 bine, 2000-2010 arası ise 1255’e kadar düştü…

 

Şu anda ise ülke genelinde sadece ve sadece bilinen 147 koolnya fanusu bulunmaktadır. İstanbul’da iki, Ankara’da dört; İzmir’de iki, Balıkesir’de bir olmak üzere ülek genelinde açık kolanya satan dükkan ya da işletme sayısı sadece 20’ye inmiştir…’